Ile możesz zaoszczędzić na optymalizacji chłodzenia

Oszczędności na chłodzeniu bez wymiany chillera – to możliwe 

Optymalizacja układu chłodzenia to jeden z najszybciej zwracających się projektów energetycznych dostępnych dla zakładu produkcyjnego. Nie wymaga wymiany chillera. Często nie wymaga żadnych dużych inwestycji. Wymaga natomiast czegoś, czego w wielu zakładach brakuje: świadomego spojrzenia na to, jak chiller jest ustawiony, w jakich warunkach pracuje i jak jest zintegrowany z resztą instalacji. 

Chillery SMC, takie jak seria HRSH z trzema falownikami regulującymi pracę kompresora, pompy i wentylatorów, zostały zaprojektowane z myślą o efektywności energetycznej – mogą zaoszczędzić do 53% energii w porównaniu z tradycyjnymi urządzeniami bez regulacji. Ale nawet starszy chiller, bez tak zaawansowanych rozwiązań, może pracować znacznie wydajniej niż teraz, jeśli zostaną wyeliminowane najbardziej typowe źródła strat. 

Termeq.pl przeprowadza audyty układów chłodzenia, identyfikuje konkretne obszary oszczędności i przygotowuje plan optymalizacji z szacowanym zwrotem z inwestycji. Poniżej opisujemy pięć obszarów, które w zdecydowanej większości zakładów przynoszą realne oszczędności. 

 

Obszar 1: Optymalizacja temperatury nastawy 

To najczęściej pomijane i jednocześnie najbardziej dostępne źródło oszczędności. Wiele instalacji pracuje z nastawą temperaturową ustawioną o kilka stopni niżej niż rzeczywiście wymaga proces – jako „zapas bezpieczeństwa”. Ten zapas ma sens, jeśli chiller ma słabą precyzję regulacji. Nie ma sensu w przypadku chillerów SMC serii HRSH, które zapewniają stabilność temperatury na poziomie ±0,1°C. 

Każdy stopień Celsjusza różnicy w nastawie przekłada się na wymierne zużycie energii przez sprężarkę. Niższe nastawy oznaczają wyższe ciśnienia sprężania i wyższy pobór prądu. Korekta tej jednej wartości, bez żadnych inwestycji, może dać natychmiastowe i trwałe oszczędności energetyczne. Jak sprawdzić optymalną nastawę? Najlepiej stopniowo podnosić nastawę o 1°C i obserwować jakość procesu – przy precyzyjnym chiller SMC HRS (zakres nastawialny -10°C do +45°C) jest to działanie bezpieczne i kontrolowane. 

 

Obszar 2: Regularne czyszczenie skraplacza 

Skraplacz powietrzny to komponent, który ma bezpośredni kontakt ze środowiskiem zewnętrznym. W zakładach przemysłowych powietrze jest często zanieczyszczone pyłem, włóknami, opiłkami metalu lub innymi substancjami, które osadzają się na lamelach skraplacza i ograniczają przepływ powietrza. Skutkiem jest wzrost temperatury skraplania czynnika chłodniczego, co zmusza sprężarkę do pracy przy wyższym ciśnieniu i wyższym poborze energii. 

Regularnie czyszczony skraplacz to jeden z elementów, które Termeq.pl sprawdza i czyści w ramach standardowego serwisu – obok wymiany filtrów, kontroli stężenia glikolu i weryfikacji ciśnień roboczych. Częstotliwość czyszczenia zależy od środowiska: od kilku razy do roku w czystych halach, do miesięcznego czyszczenia w zakładach spawalniczych, drzewnych czy tekstylnych. 

 

Obszar 3: Eliminacja strat w instalacji hydraulicznej 

Straty cieplne w instalacji hydraulicznej – rurociągach, armaturze i połączeniach – to ukryte obciążenie, które musi być „nadrobione” przez chiller. Nieizolowane rurociągi w ciepłym pomieszczeniu produkcyjnym oddają ciepło do medium chłodzącego, podnosząc jego temperaturę zanim trafi do procesu. Chiller musi wtedy schłodzić je poniżej wymaganego poziomu, co oznacza więcej pracy sprężarki. 

Nieszczelności hydrauliczne – nawet niewielkie wycieki – powodują stopniowy ubytek medium i konieczność jego uzupełniania, a w skrajnych przypadkach kawitację pompy i uszkodzenia mechaniczne. Audyt instalacji, obejmujący sprawdzenie izolacji rurociągów, stanu armatury i szczelności połączeń, jest podstawą każdego projektu optymalizacyjnego. 

 

Obszar 4: Harmonogramowanie pracy chillera 

Wiele chillerów pracuje z tą samą nastawą temperaturową przez całą dobę i przez cały tydzień – niezależnie od tego, czy produkcja trwa, czy zakład jest zamknięty. To oczywiste marnotrawstwo, które można wyeliminować bez żadnych nakładów inwestycyjnych. 

Chillery SMC HRS są wyposażone w funkcję komunikacji szeregowej RS-232/485, która umożliwia zdalne sterowanie i integrację z systemami zarządzania budynkiem (BMS) lub systemami SCADA. Dzięki temu możliwe jest automatyczne podnoszenie nastawy temperaturowej w godzinach nocnych i weekendowych (gdy wymagania procesowe są mniejsze lub brak produkcji) i przywracanie docelowej nastawy przed uruchomieniem produkcji. Ta jedna zmiana może przynieść znaczące oszczędności energii, szczególnie w zakładach pracujących w trybie jednozmianowym. 

 

Obszar 5: Optymalizacja pompy obiegowej 

Pompa obiegowa jest elementem układu hydraulicznego, który zapewnia przepływ medium chłodzącego między chillerem a procesem. W starszych instalacjach pompy obiegowe mają stałą prędkość obrotową i pracują z pełną mocą niezależnie od aktualnego zapotrzebowania na przepływ – zarówno gdy produkcja pracuje na pełnych obrotach, jak i w czasie przestojów. 

Chillery HRSH mają wbudowaną pompę z falownikiem, który płynnie reguluje wydajność w zależności od obciążenia – to jeden z powodów, dla których seria ta może zaoszczędzić do 53% energii w porównaniu z tradycyjnymi urządzeniami. Przy starszych instalacjach z pompą zewnętrzną o stałej prędkości, modernizacja przez dodanie falownika (VFD) to inwestycja o stosunkowo krótkim czasie zwrotu. 

 

Jak zmierzyć rzeczywisty potencjał oszczędności? 

Każdy zakład jest inny – wielkość oszczędności zależy od aktualnego stanu instalacji, parametrów pracy chillera i specyfiki procesu. Termeq.pl przeprowadza audyty układów chłodzenia, w ramach których analizujemy dane o zużyciu energii, parametrach pracy chillera i stanie instalacji, identyfikujemy konkretne obszary strat i przygotowujemy raport z szacowanymi oszczędnościami i planem działania. 

👉 Ile możesz zaoszczędzić? Zrób z nami bezpłatny audyt energetyczny układu chłodzenia. 

  

Najczęściej zadawane pytania (Q&A) 

 

P: Jak sprawdzić, jaka jest rzeczywista wymagana temperatura nastawy dla mojego procesu? 

O: Wymagana temperatura procesu powinna być określona przez technologa lub inżyniera procesu – to on wie, w jakiej temperaturze medium musi być dostarczone do maszyny lub reaktora. Często stosowany „zapas” bezpieczeństwa (np. 3–5°C poniżej minimum) jest zbędny, jeśli chiller ma precyzyjną regulację (±0,1°C jak w serii SMC HRSH). Warto przeprowadzić testy produkcyjne z podniesieniem nastawy o 1°C co tydzień, obserwując jakość produktu. 

P: Jak często czyścić skraplacz powietrzny chillera i czym? 

O: W standardowych warunkach przemysłowych skraplacz powietrzny czyści się 2–4 razy w roku. W środowiskach mocno zapylonych (np. zakłady drzewne, tekstylne, spożywcze) – nawet co miesiąc. Do czyszczenia używa się sprężonego powietrza (przedmuchiwanie z zewnątrz), specjalistycznych środków chemicznych do lamel lub myjki ciśnieniowej z regulowanym ciśnieniem. Kluczowe: nie używać wody pod wysokim ciśnieniem bezpośrednio na lamele – można je zgiąć. 

P: Co to jest falownik (VFD) w pompie obiegowej i ile kosztuje taka modernizacja? 

O: Falownik (Variable Frequency Drive) to urządzenie elektroniczne, które reguluje prędkość obrotową silnika pompy w zależności od aktualnego zapotrzebowania na przepływ. Zamiast pracować zawsze z pełną mocą, pompa dostosowuje się do obciążenia – oszczędzając 20–40% energii. Koszt modernizacji (falownik + montaż) to zazwyczaj 3 000–15 000 zł w zależności od mocy silnika. Zwrot z inwestycji to zazwyczaj 1–2 lata. 

P: Ile trwa bezpłatny audyt energetyczny układu chłodzenia w Termeq.pl? 

O: Wstępna analiza zdalna (na podstawie danych przesłanych przez klienta: zużycie energii, parametry chillera, schemat instalacji) zajmuje 2–3 dni robocze. Wynikiem jest raport z identyfikacją obszarów oszczędności i szacowanym ROI dla każdego z nich. Jeśli sytuacja wymaga wizyty technicznej na miejscu – ustalamy termin indywidualnie. 

P: Czy oszczędności z optymalizacji chłodzenia są możliwe bez zakupu nowego sprzętu? 

O: Tak – i to w znaczącej skali. Optymalizacja nastawy temperatury, regularne czyszczenie skraplacza i harmonogramowanie pracy chillera to działania bezkosztowe lub niskokosztowe, które razem mogą dać 20–35% oszczędności na energii. Modernizacja pompy (falownik) to jedyna pozycja wymagająca inwestycji – ale o krótkim czasie zwrotu. Nowy chiller jest wskazany dopiero, gdy efektywność energetyczna starego urządzenia jest trwale i znacząco niższa niż nowych modeli.